جامعه باز و دشمنان آن

بخش اول

بی گمان امروز در سطح جهانی روشنفکری را نمیابیم که با ارا و عقاید و یا  دست کم کلیاتی از آثار و افکار کارل پوپر-متولد 1902وین و متوفی به سال 1994 لندن-آشنا نباشد .

کتاب جامعه باز و دشمنانش دومین اثر وی است ،او در این اثر جاودانه به بررسی قهرمانان یا به عبارتی ضد قهرمانان جوامع بسته که در حقیقت دشمنان جامعه باز هستند می پردازد.شخصیتهای محوری یا به عبارتی دشمنان جوامع بسته عبارتند از افلاطون،هگل و مارکس ولی در لابلای بحث شخصیتهای دیگری چون ارسطو،کانت،آلفرد نورثوایتهد،توین بی و.... جای می گیرند.اما به طور خاص دشمنان جامعه باز را همان سه تن می داندهرچند که افلاطون کمتر از هگل و مارکس کمتر از افلاطون مورد نقد پوپر قرار می گیرند.هدف اصلی کتاب <<فهم توتالیتریسم >> است.

پوپر نقد خود از افلاطون را بر این نکته استوار می کند که به دلیل انکه افلاطون تغییر را نشانه تباهی و ثبات را نشانه رستگاری می داند همه کوشش خود را برای طرح ریزی مدینه فاضله ای بکار بسته که هیچ تغییری در آن راه ندارد از همین روست که می توان گفت چنین جامعه ای یک جامعه بسته است که هیچ تغییری در آن راه نداردیک جامعه ساکن که در آن امکان جابجایی و گردش نیست. به ویژه بر گرد طبقه حاکم حصاری است که تا ابد آن را از طبقات دیگر جدا کند و دست مردم را از رسیدن به این طبقه کوتاه نگاه دارد.

افلاطون برای نیل به این منظور تمهیداتی را به کار می بندد.

از جمله آنکه حق چون و چرا را از میان بر می دارد،<<مردم موظفند آنچه رامی شنوند و یاد می گیرند حقیقت مسلم فرض کنندو  از جمله با مصلحت کشور را مصلحت طبقه حاک بدانند>>

گام بعدی وی در ساختن مدینه فاضله خود مربوط به تعلیم و تربیت است.درست است که گسترش اموزش و پرورش به گسترش اگاهی می انجامد اما اموزش و پرورشی به این هدف نایل می اید که معیشت خود را از طبقه حاکم وامدار نباشد که اگر چنین شد جز ترویج مشتی پندار باطل که تنها به حفظ منافع طبقه حاکم می انجامد فرجامی ندارد.و این درست همان نکته ای است که افلاطون ان را تجویز می کند و مهار آموزش و پرورش را به دست دولت می سپاردو حق نظارت و دخالت را محدود به همین طبقه می داند  آیا دیکتاتورها جز این می اندیشند؟

نکته دیگر که افلاطون را از نگاه پوپر دشمن می دارد نگاه اوست به عدالت،در بینش افلاطون عدل در نهایت این است که هر کس حد و مرز خود را بداند و پا را از آن فراتر نگذاردو به انچه هست و آنچه دارد قناعت کند ....

پ.ن.1:

- جامعه باز و دشمنا ن آن

- کارل پوپر

- عزت الله فولادوند

- انتشارات خوارزمی

- 1400،1377 صفحه